Vraag een willekeurige Nederlander wat ze van Madeira weten, en je krijgt waarschijnlijk een variant op hetzelfde antwoord: mooi voor je ouders, fijn in de winter, een beetje stoffig. Die reputatie klopt al lang niet meer, en wie dit jaar naar het Portugese eiland gaat, snapt meteen waarom.
Madeira is een vulkanisch eiland in de Atlantische Oceaan, zo'n 520 kilometer ten westen van Marokko. Het heeft geen echte stranden - op een paar smalle kiezelstrandjes na - geen platte vakantieparadijzen met rijen loungestoelen en geen al-inclusivefabrieken. Wat het wel heeft, maakt het tot een van de meest bijzondere reisbestemmingen van Europa.
De levadas: wandelpaden die nergens anders bestaan
De levadas zijn de echte reden waarom Madeira steeds populairder wordt bij actieve reizigers. Het zijn smalle irrigatiekanalen die al eeuwenlang water van de natte bergtoppen naar de drogere kust vervoeren. Langs die kanalen lopen paden, soms smal, soms duizelingwekkend hoog boven een dal, maar altijd spectaculair.
Er zijn meer dan 2.000 kilometer aan levadapaden op het eiland. Sommige lopen door dichte laurierbossen die al duizenden jaren bestaan. Het Laurisilva-woud van Madeira staat op de Unesco-werelderfgoedlijst als een van de best bewaarde laurierwouden ter wereld. Andere paden leiden je langs dramatische ravijnen, door tunnels en over bergkammen met uitzicht op de oceaan.
De bekendste route is de Levada do Caldeirão Verde, die door het groene hart van het eiland slingert en vier korte tunnelpassages heeft. Maar er zijn tientallen varianten, van eenvoudige wandelingen langs groene heuvels tot technische tochten waar je een zaklamp meeneemt voor de donkere passages. Zelfs reizigers die normaal niet wandelen, raken op Madeira verslaafd aan het levadanetwerk.
Funchal is meer dan je hotellobby
De hoofdstad heeft een naam die je voor je ogen ziet: het ruikt er naar venkel en kruiden als je door de smalle straatjes wandelt. De oude stadskern, de Zona Velha, is een mix van kleurrijke betegelde muren, kleine restaurants en een levendige sfeer die je op de meeste Mediterrane bestemmingen niet meer vindt.
De Mercado dos Lavradores, de versmarkt van Funchal, is een van de leukste plekken om een ochtend door te brengen. Lokale boeren brengen exotisch fruit dat je in geen enkele Nederlandse supermarkt vindt: anona, maracuja en pitanga, naast bakken met gedroogde kruiden en verse bloemen. Een bezoek kost niets; proeven is gratis als je een vriendelijke verkoper treft.
Wil je na aankomst meteen goed eten buiten de toeristische circuits? In ons artikel over eten als de locals lees je hoe je het beste van een nieuwe bestemming proeft zonder in de valkuilen van toeristenrestaurants te trappen.
Waarom actieve reizigers Madeira verkiezen boven de Canarische eilanden
Tenerife, Gran Canaria, Lanzarote - voor een luie zonvakantie met veel hotelkeuze zijn de Canarische eilanden prima. Maar Madeira trekt een andere reiziger: iemand die niet de hele dag op een ligstoel wil liggen, die 's middags liever een bergpad op loopt dan een biertje haalt.
Het klimaat helpt daarbij. Madeira heeft het hele jaar door een temperatuur tussen de 17 en 26 graden. Geen verzengende hitte in augustus, maar ook geen winters koufront. Je kunt er in december wandelen in een t-shirt, en in juni hoef je geen airco op te zoeken. Dat milde klimaat maakt het eiland geschikt voor een bezoek in elke maand van het jaar.
Wat Madeira mist aan zandstranden, maakt het goed met alternatieven. Porto Moniz in het noorden heeft rotsbaden gevuld door de zee, omgeven door dramatisch golfgeweld. Niet de Caribische Zee, maar spektakel dat je bij geen Canarische bestemming vindt.
Eten en drinken op het eiland
Madeira heeft een eigen keuken die ver voorbij het standaardtoerisme gaat. Espada, zwarte degenvis, is de lokale vangst en wordt bereid op manieren die je nergens anders ziet: gebakken met bananencompote, of in azijn met uien. Het klinkt vreemd en smaakt anders dan je verwacht - maar bijna iedereen bestelt daarna nog een portie.
De Madeiran poncha is de lokale drank: aguardente, honing en versgeperst citroensap. Je vindt hem in elke bar en tasca, maar de beste versies zijn zelfgemaakt door barmannen die het recept van hun ouders kregen. Een glas kost minder dan twee euro.
Bolo do caco, een plat brood gebakken op een basaltplaat en bestrooid met knoflookboter, is het alledaagse eilandbrood. Vroeg in de ochtend bij een bakker, nog warm: een van de simpelste genoeglijkheden van de reis.
Wat je van Madeira meeneemt, behalve foto's
Madeira staat niet bekend als een shoppingbestemming, maar een paar producten zijn de moeite waard. Het traditionele borduurwerk van het eiland, handgemaakt met fijn garen, zie je op tafellakens, servetten en stoffen. Het is duurzamer en mooier dan alles wat je in een Europese winkelketen vindt.
Madeira-wijn is een categorie op zich. Dit is geen tafelwijn maar een versterkte wijn die tientallen jaren oud kan zijn, met een complexiteit vergelijkbaar met goede sherry. Een fles van een kleine producent kost 12 tot 20 euro en overleeft gemakkelijk de vlucht naar huis.
De Griekse eilanden staan vol met andere toeristen. Albanië ontdekte je vorig jaar al. Madeira is het eiland dat je dit jaar nog voor een groot deel voor jezelf kunt hebben - en volgend jaar waarschijnlijk niet meer. Reizigers die er eenmaal geweest zijn, vertellen het namelijk allemaal door. Dat is niet voor niets.
Meer inspiratie voor onverwachte bestemmingen? Lees ook waarom Nederlanders massaal voor alternatieve vakanties kiezen en wat dat zegt over reizen anno nu.